re- (red-)
reātus, ūs
rebellio, ōnis
rebellis, e
re-bello, āvī, ātum, āre
re-boo, —, —, āre
re-bullio, īvī (iī), ītum, īre
re-calcitro, āvī, —, āre
re-calco, —, ātum, āre
re-calefacio (recalfacio), fēcī, factum, ere
recalēsco, caluī, —, ere
[inchoat. к recaleo] вновь нагреваться, опять согреваться (motu atque exercitatione C ); разгорячаться (mens recalescit O ).
re-candēsco, duī, —, ere
re-cano, —, —, ere
re-canto, —, —, āre
re-cēdo, cessi, cessum, ere
recello, —, —, ere
recēns, entis
recēns
re-cēnseo, cēnsuī, censum, (cēnsītum), ēre
recentor, —, ārī
receptāculum, ī
receptibilis, e
[recipio] 1) могущий быть вновь обретённым (amissibilis et ~ Aug ); 2) постижимый (verbum incarnatum Aug ).
receptīcius, a, um
receptio, ōnis
recepto, āvī, ātum, āre
[intens. к recipio] 1) брать назад, обратно вынимать (hastam ossibus haerentem V ): se receptare отступать назад, ретироваться, удирать (in tectum Ter ): litus se receptat Pers берег вдаётся в глубь (образует излучину); 2) назад или вновь принимать (cuncta sinu natura receptat Lcn ); часто принимать (aliquem ad se Ter ); 3) давать убежище, укрывать (aliquem adversus aliquem T ).
receptor, ōris
receptrīx, īcis
receptus, a, um
receptus, ūs
recessus, ūs
recidīvus, a, um
re-cido, cidī, cāsum, ere
[cado] 1) падать назад (in terras C ); отскакивать (ramulus adductus in oculum recĭdit C ); 2) снова впадать (in imbecillitatem CC ); снова попадать, вновь оказываться (recidere in antiquam servitutem L ); 3) вновь переходить, возвращаться (potentatus recidit ad aliquem C ); 4) падать, обрушиваться (poena recidit in или ad aliquem C ); 5) переходить, превращаться (ad aliquid Ph ): in morbum recidere L вновь заболеть; ad nihil (nihilum) recidere C etc. свестись к нулю, исчезнуть; id ego puto ad nihil recasurum C думаю, что из этого ничего не выйдет; recidere in periculum QC подвергнуться опасности; recidere ad ludibrium QC стать посмешищем; quorsum recidat responsum tuum, non magno opĕre laboro C как сложится (каков будет) твой ответ, мне довольно безразлично; ne delusa spes ad querelam recidat Ph как бы обманутая надежда не превратилась в жалобу (не кончилась бы разочарованием); 6) приходиться, случаться (in nostrum annum C ); выпадать на долю, быть уделом (recidere in paucos Ter ).
re-cīdo, cīdī, cīsum, ere
[caedo] 1) отрубать, отрезать (отрезывать), отсекать (sceptrum de stirpe V ): cervīce recīsā Lcn отрубив голову; Diliăci manu recīsi Pt делосские кастраты (остров Делос был центром торговли рабами и, в частности, евнухами ) || вырубать (hastile e silva O ); вырезывать (vulnus ense O ); высекать (columnas H ); обстригать (capillos PJ ; ungues PM ); 2) истреблять, вырезать (nationes C ); 3) вычёркивать (aliquid ex oratione Q ); устранять, удалять (quidquid obstat alicui rei QC ); 4) заглаживать (culpam supplicio H ); 5) урезывать, сокращать (ambitiosa ornamenta H ); умерять, ограничивать (nimiam loquacitatem Q ): opus recisum VP сжатый очерк.
re-cingo, cīnxī, cīnctum, ere
re-cino, —, —, ere
[cano] 1) петь в ответ, откликаться, давать отзвук, повторять (recinere nomen alicujus H ; recinere dictata H ); 2) петь, воспевать (lyrā Latonam H ); 3) раздаваться, звучать, слышаться (in vocibus nostrorum oratorum recinit quiddam urbanius C ); 4) отрекаться (от прежнего), отказываться от своих слов (recinendo placare aliquem indignatum Ap ).
recipio, cēpī, ceptum, ere
[re + capio] 1) вынимать обратно (ensem V ); но : ense recepto (к 8) Sil пронзив себя мечом || выводить (aliquem medio ex hoste V ); 2) обращать назад (gressum ad limĭna V ); уводить (milites Cs ); отводить, обратно стягивать (copias in oppidum L ); отпускать, освобождать (aliquem ex servitute L ); 3) : se recipĕre возвращаться (e Siciliā C ; in civitatem Ap — ср. 8): recĭpe te ad nos C вернись к нам; signo recipiendi dato Cs по сигналу, данному к отступлению || вновь обращаться (ad bonam frugem C ; a voluptatibus in otium PJ ); 4) : se recipere (реже recipere) отступать (se recipere in silvas Cs ); 5) оставить за собой, выговорить себе, обусловить (aliquid sibi C ); 6) вновь надевать (receptā tunĭcā Pt ); 7) вновь обретать (rem amissam L ); вновь овладевать (recipere urbem L ); завладевать, завоёвывать, захватывать (rem publicam armis Sl ): recipere arma L вновь взяться за оружие; spirĭtum recipere Q перевести дыхание; se recipere in princĭpem PJ вновь войти в роль принцепса; se recipere или animum recipere L вновь прийти в себя, овладеть собой, воспрянуть духом; se recipere ex terrore Cs (ex и a pavōre L ) оправиться от страха; 8) принимать (aliquem in ordinem senatorium C ; aliquem domum suam C ; aliquem in amicitiam Sen ); впускать (aliquem finibus или intra fines Cs ); принимать внутрь (sc. medicamenta Scr etc. ); получать (pecunias ex vectigalibus C ); допускать, терпеть (res non recĭpit cunctationem L ): recipere telum (ferrum) C получить смертельный удар; poenas ab aliquo recipere V наказывать кого-л. или мстить кому-л.; sinu gremioque, тж. sinu complexuque recipere C принять с распростёртыми объятиями; recipere aliquem sessum C усадить кого-л. (рядом с собой); recipere in fidem C принять под покровительство; recipere in parem juris libertatisque condicionem Cs уравнять в правах; recipere aliquem civitate и in civitatem C присвоить кому-л. права гражданства, но : civitatem recipere aliquos Cs принять кого-л. в подданство (ср. тж. 3); receptum est PM, Dig принято (общепринято); scriptores receptissimi Sol наиболее общепризнанные писатели, т.е. классики; cicatrīcem recipere CC (о ране ) зарубцовываться, заживать; nomen alicujus recipere C принять жалобу на кого-л.; aliquem reum (или inter reos) recipere T посадить кого-л. на скамью подсудимых; causam alicujus recipere C принять на себя чьё-л. дело; 9) обещать, сулить, ручаться, гарантировать, обязываться (alicui aliquid или de aliquā re C ): aliquid pro aliquo recipere C поручиться в чём-л. за кого-л.; fidem alicui recipere C дать кому-л. клятвенное заверение.
reciprocātio, ōnis
reciproco, āvī, ātum, āre
[reciprocus] возвращать (in adversum reciprocari L ); двигать взад и вперёд, потрясать (telum manu AG ): reciprocāre animam L вдыхать и выдыхать, дышать; in motu reciprocando C в смене приливов и отливов; mare reciprocat PM etc. (или reciprocatur QC ) на море происходят приливы и отливы.
reciprocus, a, um
recīsus, a, um
recitātio, ōnis
re-cito, āvī, ātum, āre
reclāmātio, ōnis
re-clāmo, āvī, ātum, āre
reclīnātio, ōnis
reclīnis, e
reclīno, āvī, ātum, āre
re-clūdo, clūsī, clūsum, ere
[claudo] 1) отпирать, отворять (portas alicui V, O ; reclusae subito fores Pt ); открывать, обнаруживать, показывать (viam O ); 2) разрыхлять, вскапывать (tellurem V ); вскрывать, откапывать (thesauros tellure V ; fontes V ); вскрывать, разрезать (reclusa pectora pecudum V ); 3) обнажать (vulnera T ; ensem V ); 4) разглашать, выдавать (operta H ): recludere iram Enn дать волю гневу; 5) пронзать, разрубать (pectus mucrone V ); 6) отменять, отвращать (fata precibus H ); 7) запирать, заключать (aliquem in carcerem Just ); запирать, затворять (Jani templum Amm ).
re-cōgito, āvī —, āre
recōgnitio, ōnis
re-cōgnōsco, gnōvī, gnitum, ere
re-colligo, lēgī, lēctum, ere
re-colo, coluī, cultum, ere
re-compōno, posuī, positum, ere
reconciliātio, ōnis
reconciliātor, ōris
re-concilio, āvī, ātum, āre
re-concinno, —, —, āre
re-conditus, a, um
re-condo, didī, ditum, ere
re-condūco, dūxī, ductum, ere
re-cōnflo, —,—, āre
re-coquo, coxī, coctum, ere
recordātio, ōnis
recordor, ātus sum, ārī
re-corrigo, rēxī, rēctum, ere
recrāstino, —, —, āre
re-creo, āvī, ātum, āre
re-crepo, —, —, āre
re-crēsco, crēvī, crētum, ere
re-crudēsco, crūduī, —, ere
становиться свежим, вскрываться (о ране ) (quae consanuisse videbantur, recrudescunt C ); возобновляться, усиливаться (seditio recrudescens L ; amor recrudescit Sen ).
rēctā
rēctē
rēctor, ōris
rēctus, a, um
[rego] 1) прямой (linea Cs ; via Ter, C ): ~ stabat Pt он стоял, выпрямившись во весь рост; intestinum rectum CC прямая кишка || ровный (acies L ); отвесный (saxa L ): recta regione fluminis Cs параллельно течению реки; recto litore L прямо по берегу; 2) стройный, прямо держащийся (puella H ); 3) пристальный (oculi C ; acies O ); 4) спокойный, непреклонный, непоколебимый (animus H ); 5) правильный, разумный, здравый (sententia C ); надлежащий, хороший (cena Su, M ; exemplum L ): recta nomina H надёжные должники; 6) простой, естественный, безыскусственный (commentarii Caesaris C ; orator PJ ); прямой, прямодушный (homo Ctl ; ingenium PJ ); праведный, справедливый (judex PJ, Lact ); честный (ratio, facĭnus C ): recta via или de recto Pl etc. напрямик, прямо; 7) грам. прямой, независимый: casus ~ Vr, Q = nominativus.
recubitus, (ūs)
re-cubo, āvī, —, āre
re-cumbo, cubuī, —, ere
recuperātio, ōnis
recuperātor, ōris
recuperātōrius, a, um
recupero (recipero), āvī, ātum, āre
[recipio] 1) вновь обретать, снова получать (amissa Cs ; jus suum C ; libertatem Cs ; recuperata alicujus gratia T ); вновь завоёвывать, отвоёвывать (urbem L ); 2) восстанавливать (vires cibo T ): recuperare gressum Ap вновь получить возможность ходить; se quiēte recuperare Vr отдохнуть; 3) освобождать из плена (aliquem C, Cs,Nep ); 4) вновь снискать расположение; recuperare aliquem Nep вновь добиться чьего-л. расположения; recuperare rem publicam C снова достичь высшей государственной власти.
re-cūro, (āvī), ātum, āre
re-curro, currī (cucurrī), cursum, ere
recurso, āvī, ātum, āre
recursus, ūs
re-curvo (āvī), ātum, āre
re-curvus, a, um
recūsātio, ōnis
re-cūso, āvī, ātum, āre
[causa] 1) отказывать, отклонять (condiciones pacis L ); отвергать, отказываться (recusare aliquam uxorem Ter ; recusare aliquid или de aliquā re C, Cs etc. ; ignis non unquam alimenta recusat O ): recusare imperium C отказывать в повиновении; recusare lyram C заявить о своём неумении играть на лире; nullum recusare periculum Cs, Pt не отступать ни перед какой опасностью; specie recusantis T притворно отказываясь; 2) возражать, заявлять протест, протестовать, защищаться Pl, C, Q, Dig ; 3) опровергать (mendacium Tert ).
re-cutio, cussī, cussum, ere
recutītus, a, um
red-ambulo, —, —, āre
red-amtruo (redamptruo) —, —, āre
red-ārguo, guī, gūtum, ere
redditio, ōnis
red-do, reddidī, redditum, ere
redēmptio, ōnis
redēmptito, āvī, —, āre
redēmptor, ōris
redēmptus (redēmtus), a, um
red-eo, iī (īvī), itum, īre
redhibeo, buī, bitum, ēre
redhibitio, ōnis
redigo, ēgī, āctum, ere
[red + ago] 1) гнать назад, отгонять (capellas O ); прогонять (hostem in castra L ; aliquem in exsilium Just ); 2) вызывать (aliquid in memoriam C ); 3) взыскивать, собирать (pecuniam ex vectigalibus C ); выручать (multum auri Eutr ); 4) обращать, направлять (praedam in fiscum T ); 5) отдавать, передавать (aliquid penes aliquem C ); обращать (aliquem in servitutem Cs ); приводить (Galliam in potestatem alicujus Cs ); доводить (eo, ut... Ter ); вынуждать (aliquem ad aliquid Eutr etc. ); делать (aliquem infirmiorem Cs ); сводить, низводить (ad vilem assem H ; ad nihilum redĭgi Lcr ; redigere ad minimum onus O ): redigere in ordinem rhH, Q упорядочивать; redigere in membra O расчленять; ad inopiam redactus Sen доведённый до нищеты; redigere in vanum L сводить на нет, расстраивать; redigere ad certum L удостоверять, делать достоверным; redigere ad internecionem Cs истребить; redigere aliquid ad limam et lineam certam Ap проверять что-л. с помощью напильника и отвеса, т.е. весьма тщательно; aliquos in gratiam redigere Ter мирить кого-л.
redīmīculum, i
redimio, iī, ītum, īre
redimo, ēmī, ēmptum (ēmtum), ere
[red + emo] 1) выкупать (domum C ; captīvos ab hostibus rhH ); вносить выкуп, освобождать (captos e servitute C ); redimere se ab aliquo Pt откупиться от кого-л.; 2) предовратить, избежать (mortem morte alterīus O ); полюбовно улаживать (litem C ); 3) искупать, заглаживать (culpam C ): redemptus a vitiis J загладивший свои пороки; 4) спасать, выручать (aliquem sanguine suo Nep ); 5) покупать (necessaria ad aliquid L ): plausor redemptus — см. plausor || обретать, приобретать, добывать, добиваться (pacem obsidibus datis Cs ); снискать (largitione voluntatem alicujus Cs ); 6) брать на откуп (vectigalia Cs ); 7) брать с подряда, получать подряд (redimere opus C ).
redintegrātio, ōnis
red-integro, āvī, ātum, āre
reditus, ūs
redivīvus, a, um
red-oleo, uī, —, ēre
re-dōno, āvī, ātum, āre
re-dūco, dūxī, ductum, ere
reducta, ōrum
reductio, ōnis
reductor, ōris
reductus, a, um
red-ulcero, āvī, ātum, āre
red-uncus, a, um
redundans, antis
redundantia, ae
redundātio, ōnis
red-undo, āvī, ātum, āre
[unda] 1) разливаться, растекаться, выступать из берегов (lacūs redundant C ); обливаться, истекать (sanguine C ); 2) быть велеречивым, многословным (orator redundans C ); nihil inane aut redundans ferre Q не допускать ни пустословия, ни многословия || обильно течь (ex rerum cognitione oratio redundat C ); 3) быть перегруженным (hesternā cenā PJ ); обрушиваться в изобилии (dolōres in aliquem redundant C ): redundante multitudine T в огромном множестве; 4) вливаться, притекать,стекаться (in provincias C ); 5) происходить, получаться или поступать во множестве (pecuniae hinc redundant C ); вытекать, обнаруживаться, оказываться в полной мере: non reus ex eā causa Postumus redundat C Постум не оказался целиком виновным в этом деле; 6) изобиловать, иметь в избытке (redundare aliquā re C etc. ); находиться в избытке (aliquid alicui redundat C ); быть чрезмерным (ornatus orationis in eo redundat C ): redundatus поэт. = redundans (redundatae aquae O ); 7) наплывать, обрушиваться (măla exempla in eos redundant, qui faciunt Sen ): sera redundavit veteris vindicta libelli O запоздалая кара обрушилась (на меня) за давно опубликованную книжку.
reduvia, ae
redux, ucis
refectio, ōnis
refello, fellī, —, ere
re-fercio, fersī, fertum, īre
re-ferio, —, —, īre
re-fero, retulī (rettulī), relātum (rellātum), referre
rēfert, rētulit, rēferre
refertus, a, um
refervēsco, —, —, ere
[referveo] 1) вскипать, клокотать, разгорячаться, приходить в волнение (sanguis refervescit C ); 2) перестать кипеть, остывать, утихать (oratio refervescit C — vl. ).
re-ficio, fēcī, fectum, ere
[facio] 1) снова делать, заново изготовлять (arma, tela Sl ); 2) переизбирать, вновь назначать (aliquem consulem Sen ); 3) восстанавливать (rex rursus refectus T ); отстраивать, исправлять, ремонтировать, чинить (muros dirutos Nep ; rates quassas H ; lacĕras puppes O ); вновь раздувать (flammam O ); возобновлять (refectum est convivium Pt ); 4) восполнять, пополнять, комплектовать (copias Cs ); 5) восстанавливать силы, давать отдых, освежать (reficere aliquem ex labore Cs ; ingenium studio fatigatum Sen ); ободрять, давать оправиться (reficere animos militum a terrore L ); укреплять, подкреплять (vires cibo L ); ставить на ноги, излечивать (saucios Sl ): se reficere или pass. refĭci оправиться, прийти в себя, отдохнуть (a jactatione maritīmā L ); res refectae sunt Nep дела поправились; vix unquam refectus sum Pt я едва пришёл в себя; 6) извлекать, добывать, выручать (pecuniam ex fundo C ); 7) возмещать, покрывать (impensas belli Just ); 8) слагать, сочинять (poëmăta Ap ).
re-fīgo, fīxī, fīxum, ere
re-fingo, — , — , ere
re-flecto, flexī, flexum, ere
reflexio, ōnis
reflexus, ūs
re-flo, āvī, ātum, āre
re-fluo, flūxī, flūxum, ere
refluus, a, um
re-focīlo (refocillo), āvī, ātum, āre
re-fodio, fōdī, fossum, ere
refōrmātio, ōnis
refōrmātor, ōris
re-formīdo, āvī, ātum, āre
re-fōrmo, āvī, ātum, āre
re-foveo, fōvī, fōtum, ēre
refrāctāriolus, a, um
re-frāgor, ātus sum, ārī
refrēnātio, ōnis
re-frēno, āvī, ātum, āre
re-frico, fricuī, fricātum, āre
refrīgerātio, ōnis
re-frīgero, āvī, ātum, āre
re-frīgēsco, frīxī, —, ere
re-fringo, frēgī, frāctum, ere
[frango] 1) взламывать, выламывать, ломать (portas Cs, O ; carcerem L ): rēfracta januā T взломав ворота || отламывать (ramum V ); 2) сокрушить, одолеть, сломить (vim fluminis Cs , dominationem L ; Achivos H ); уничтожать, разрушать (claustra C ); коверкать (verba St ): 3) преломлять (radium solis PM ); 4) разрывать, раздирать (vestes O ).
refrīvus, a, um
re-fugio, fūgī, fugitum, ere
refugium, ī
refugus, a, um
re-fulgeo, fulsī, —, ēre
re-fundo, fūdī, fūsum, ēre
refūto, āvī, ātum, āre
rēgālis, e
re-gelo, āvī, ātum, āre
re-genero, āvī, ātum, āre
re-gero, gessī, gestum, ere
rēgia, ae
rēgiē
rēgi-fugium, ī
re-gigno, —, —, ere
regimen, inis
rēgīna, ae
regio, ōnis
rēgius, a, um
[rex] 1) царский (potestas C ): civitas regia C монархия; bellum regium C война с царём (Митридатом или Тиграном ); morbus ~ H, CC желтуха; ~ metus L страх перед царской властью: anni regii C период царей (в Риме ); 2) царственный (Juno V ); роскошный, пышный (more regio vivere T ); 3) деспотический, тиранический (voluntates Sl ).
re-glūtino (āvī), ātum, āre
rēgnātor, ōris
rēgno, āvī, ātum, āre
rēgnum, ī
rego, rēxī, rēctum, ere
re-gradātio, ōnis
re-gredior, gressus sum, gredī
regressio, ōnis
regressus, ūs
rēgula, ae
rēgulāris, e
rēgulus, ī
Rēgulus, ī
re-gusto, āvī, ātum, āre
regyro, āvī, —, āre
rējectānea, ōrum
rējectio, ōnis
rējecto, —, —, āre
rē-jicio, jēcī, jectum, ere
[re + jacio] 1) бросать назад, обратно (lapides in hostem Cs ); закидывать назад (vestem de corpore O ; rejicĕre manūs ad или post tergum C, PM ); сбрасывать (amictum ex umeris V ): fatigata membra rejicere QC опуститься в изнеможении || med.-pass. rejici или se rejicere бросаться (se in alicujus gremium Lcr ; in grabatum Pt ); 2) извергать (sanguinem ore PM ; vinum Su ); 3) гнать назад, отгонять (capellas a flumine V ); 4) отбрасывать, отражать (copias in oppidum Cs ; hostem ab Antiochiā C ); давать отпор (rejicere audaciam alicujus C ); 5) относить (naves tempestate rejectae Cs ); 6) отвращать, отворачивать (oculos V ); 7) отклонять, отвлекать (aliquem a libris C ); 8) отказываться, отклонять от себя, не принимать, отвергать (donum, munus, disputationem C ); юр. делать отвод, отводить (judĭces C ); 9) отправлять, отсылать (aliquem in illum locum C ; rejicere militem in postremam aciem L ; aliquem ad ipsam epistulam C ); 10) возлагать, поручать, переносить (rem ad novos consules L ); 11) направлять: legatos ad senatum rejicere L предложить послам обратиться к сенату; huc se rejicere Balbus apud C вплотную заняться этим вопросом; 12) откладывать, отсрочивать (aliquid in aliud tempus C ).
rējiculus, a, um
re-lābor, lapsus sum, lābī
re-languēsco, guī, —, ere
relātio, ōnis
relātīvus, a, um
relātor, ōris
relātus, ūs
relaxātio, ōnis
re-laxo, āvī, ātum, āre
relēgātio, ōnis
re-lēgo, āvī, ātum, āre
re-lego, lēgī, lēctum, ere
re-lentēsco, —, —, ere
relevātio, ōnis
re-levo, āvī, ātum, āre
re-līcinus, a, um
relictio, ōnis
relictor, ōris
re-līdo, līsī, līsum, ere
religio, ōnis
religiōsē
[religiosus] 1) добросовестно, по совести (testimonium dicere C ; aliquid administrare Col ); тщательно (rem rustĭcam colĕre Col ); 2) набожно, благочестиво, благоговейно (deos colere L и venerari Ap ; aliquem humare Ap ).
religiōsus, a, um
re-ligo, āvī, ātum, āre
re-lino, lēvī, litum, ere
re-linquo, līquī, lictum, ere
reliquātio, ōnis
reliquiae, ārum
reliquor, ātus sum, ārī
reliquum, ī
reliquus, a, um
[relinquo] 1) остальной, оставшийся, остающийся (spes C ): relĭquum est (ut) C, Sl остаётся ещё, nihil relĭqui facere C etc. ничего не оставить или сделать всё, ничего не упустить; 2) неуплаченный, недоимочный (pecunia C ); 3) прочий, остальной (Alexandrēa reliquaque Aegyptus C ); 4) будущий, последующий (tempus Nep ); 5) прежний или обычный (insolentia Pt ).— См. тж. relĭquum.
re-loco, —, —, āre
re-lūceo, lūxī,—, ēre
relūcēsco, lūxī, —, ere
re-luctor, ātus sum, ārī
re-lūdo, lūsī, —, ere
re-mando, (āvī), ātum, āre
re-maneo, mānsī, mānsum, ēre
remeābilis, e
remeāculum, ī
remediābilis, e
remedium, ī
re-meo, āvī, ātum, āre
re-mētior, mēnsus sum, īrī
rēmigium, ī
rēmigo, āvī, ātum, āre
re-migro, āvī, ātum, āre
reminīscor, —, minīscī
rēmipēs, pedis
re-misceo, miscuī, mistum (mixtum), ere
remissē
remissio, ōnis
remissīvus, a, um
remissus, a, um
re-mitto, mīsī, missum, ere
re-mōlior, ītus sum, īrī
re-mollēsco, —, —, ere
re-mollio, īvī, ītum, īre
re-mordeo, mordī, morsum, ēre
re-moror, ātus sum, ārī
remōtio, ōnis
remōtus, a, um
re-moveo, mōvī, mōtum, ēre
отодвигать, удалять (aliquid ab oculis C ); устранять, изымать (aliquid ex oratione Cs ): removēre aliquem a vitā Lcr умертвить кого-л.; removere a re publicā C лишить участия в политической жизни; removere se a negotiis C удалиться от дел, оставить дела; removere praesidium C вывести гарнизон; removere praetorianos Su распустить (уволить) преторианцев; remoto joco C шутки в сторону (кроме шуток).— См. тж. remotus.
re-mūgio, —, —, īre
re-mulceo, mulsī, mulsum, ēre
re-mūneror, ātus sum, ārī
re-murmuro, —, —, āre
rēmus, ī
Remus, ī
re-nāscor, nātus sum, nasci
re-nāvigo, āvī, —, āre
плыть назад, возвращаться (на корабле ) C, PM : Acheron invius renavigari SenT Ахеронт, который в обратном направлении переплыть нельзя.
re-nīdeo, —, —, ēre
re-nītor, nīsus (nīxus) sum, nītī
re-no —, —, āre
rēno, ōnis
re-nōdo, (āvī), ātum, āre
renovātio, ōnis
re-novo, āvī, ātum, āre
renūntiātio, ōnis
renūntiātor, ōris
re-nūntio, āvī, ātum, āre
re-nūntius, ī
re-nuo, nuī, (nūtum), ere
reor, rātus sum, rērī
repāgula, ōrum
repandi-rōstrus, a, um
re-pandus, a, um
reparābilis, e
re-parco, —, —, ere
re-paro, āvī, ātum, āre
repastinātio, ōnis
re-pastino, āvī, ātum, āre
re-patrio, āvī, —, āre
re-pecto, —, pexum, ere
repedo, āvī, —, āre
re-pello, repulī (или reppulī из *repĕpuli), repulsum, ere
re-pendo, pendī, pēnsum, ere
repēns, entis
repēnso, āvī, ātum, āre
repentīnus, a, um
repercussio, ōnis
repercussus, ūs
re-percutio, cussī, cussum, ere
reperio (repperio), repperī (reperī), repertum, īre
[re + *perio, ср. comperio] 1) (вновь) находить, отыскать, разыскать (epistulam C ; vadum in flumine Cs ); med.-pass. находиться, бывать (reperiuntur homines qui... Sl ) или оказываться: bello strenuus repertus est T он оказался дельным бойцом; repertus cum ferro T застигнутый с оружием (в руках ); 2) знакомиться, узнавать (aliquid percontationibus Cs ): 3) получать (occasionem Pl ); приобретать (divitias V ): plus est servasse repertum, quam quaesisse novum Cld важнее сохранить приобретённое, чем обрести новое || снискивать, стяжать (gloriam armis Ter ); 4) открывать (viam C ); изобретать, придумывать (nihil novi reperire C ): quibus verbis gratias habitum eam, nondum, hercle, reperio Ap какими словами выразить мне свою благодарность, пока ещё, право, ума не приложу.
repertor, ōris
repertus, ūs
repetītio, ōnis
re-peto, petīvī (petiī), petītum, ere
repetundae, arum
re-pleo, plēvī, plētum, ēre
replērat, replēstī
replicātio, ōnis
re-plico, āvī, ātum, āre
rēpo, rēpsī, rēptum, ere
re-pondero, —, —, āre
re-pōno, posuī, positum, ere
re-porto, āvī, ātum, āre
re-posco —, —, ere
требовать назад, обратно (fortūna cito reposcit, quae dedit PS ): sibi parvos usūs natura reposcit Man природа довольствуется малым; reposcere aliquid aliquem C, Sen или ab aliquo C, Cs требовать обратно что-л. от (с) кого-л.; reposcere rationem L, Q требовать отчёта; reposcor aliquid Q etc. от меня требуют чего-л.; reposcere poenas ab aliquo Ctl и reportare aliquem ad poenam V требовать наказания кого-л. || fere secuntur beneficia non reposcentem благодеяния почти следом идут за тем, кто их не требует обратно Sen .
repositōrium, ī
repostus, a, um
repōtia, ōrum
repraesentātio, ōnis
re-praesento, āvī, ātum, āre
[praesens] 1) наглядно представлять, воображать (aliquid animo QC, Q ); сразу же обнаруживать (improbitatem suam C ); 2) восстанавливать, возобновлять (memoriam alicujus rei C ); 3) воспроизводить, подражать (mores alicujus H ; imaginem sceleris Q ); 4) тотчас приводить в исполнение, немедленно исполнять (poenam Su ; minas L ); тотчас же начинать (judicia Q ): немедленно применять, сразу же пускать в ход (medicinam C ); немедленно осуществлять, вводить (libertatem C ); 5) тотчас заплатить, платить наличными деньгами (pecuniam C ); 6) med. явиться, предстать (repraesentari judicio Ap ).
re-prehendo, prehendī, prehēnsum, ere
reprehēnsio, ōnis
reprehēnsor, ōris
re-primo, pressī, pressum, ere
[premo] 1) прогонять, оттеснять (hostis repressus et remotus Cs ): hostis repressus, non oppressus C отогнанный, но не сломленный враг || отражать (vim Acc, C ); 2) сдерживать, удерживать, останавливать (aliquem Ter etc. ; impĕtum alicujus C ; fletum C ; susceptam objurgationem C ): pedem rētro reprimĕre V задержать таги; reprimere se Ter, C etc. воздерживаться; repressus aliquamdiu Pt несколько успокоившись || мед. задерживать, закреплять (alvum CC ); 3) подавлять, обуздывать (odium C, Sen ; furorem C ); умерять, замедлять или прекращать (cursum Cs ; itinĕra C ): imber reprimĭtur PM дождь перестаёт.
re-probus, a, um
reprōmissio, ōnis
rēpto, āvī, ātum, āre
re-pudio, āvī, ātum, āre
repudiōsus, a, um
repudium, ī
re-puerāsco, —, —, ere
repugnanter
repugnantia, ae
re-pugno, āvī, ātum, āre
re-pullulo, āvī, —, āre
repulsa, ae
repulso, —, —, āre
repulsus, a, um
repulsus, ūs
re-pūrgo, āvī, ātum, āre
reputātio, ōnis
re-puto, āvī, ātum, āre
requiēs, ētis
re-quiēsco, quiēvī, quiētum, ere
requiētus, a, um
requīro, quīsīvi, quīsītum, ere
[re + quaero] 1) отыскивать, подыскивать, искать (aliquem Pl ; libros C ): qui vera requirunt Lcr искатели правды; 2) устремляться, держать путь (requirere portūs V ); 3) не видеть, не находить, не обнаруживать (prudentiam in aliquā re C ); недосчитываться (multos, quos quondam vidi O ); 4) иметь необходимость, нуждаться, требовать (misericordiam PS ): hoc requīrit magnam diligentiam Cs это требует большой тщательности || pass. requīri быть нужным, требоваться (in bello multae virtutes requiruntur V ): 5) стараться узнать, расспрашивать, осведомляться (aliquid ab или ex aliquo C etc. ; requirere de aliquā re C etc. ): recte requīris C твой вопрос законен; 6) исследовать (rationes earum rerum, quas semper videmus C ).
requīsīta, ōrum
res, reī
(редко Lcr rēi, у него же иногда rei односложно ) f 1) вещь, предмет: res cibi Ph съестное; res bonae Nep лакомства, но также Pl, C etc. ценные вещи, ценности; quid hoc rei est? C что это значит?; 2) pl. мир, вселенная, природа (rerum contemplatio CC, Q ): rerum natura Lcr, C сущность мира, природа (вселенной); caput rerum O мировая столица || при superl. rerum во всём свете, изо всех на свете (animal maximum rerum PM ); dulcissime rerum! H милейший (мой)!; 3) обстоятельство (обычно не переводится ): hac re palam tactā C, L когда это стало известно; quibus (или his) rebus Cs etc. вследствие чего (этого); de eā re C etc. об этом, по данному вопросу; multarum rerum cupĭdus Sen жаждущий многого; (in) omnibus rebus Cs etc. во всём; omnium rerum desperatio C полное отчаяние; res efficientes (= causae) C действующие причины; res effectae C действия (причин), следствия; 4) состояние, положение, дела, обстоятельства (si res poscat, cogat или exĭgat Cs, H, Just ): domi res tranquillae T внутри страны всё (было) спокойно; pro (или e) re natā C, Ter или pro re C, Cs, L etc. (тж. pro tempore et pro re Cs и ex re et ex tempore C ) в зависимости от обстоятельств; summa rerum Nep вся совокупность обстоятельств, общее положение, но также Cs общая сумма, итог; res summae важнейшие дела (de summis rebus consilia capere Nep ); quoquo modo se res habet C как бы то ни было; utrāque re Cs в обоих отношениях; res secundae (florentes, prospĕrae) Pl, C, H, L, Nep etc. процветание, преуспеяние; res adversae (afflictae, misĕrae) Pl, C, Cs, Sl бедственное положение, несчастье; rem renuntiare C сообщить о положении вещей; omnibus (in) rebus (totā re) C, Cs etc. во всех отношениях; res vēnit ad arma L (дело) дошло до вооружённой схватки; in utrāque re C в обоих случаях; sua re causa facere Pt euph. отправлять естественные надобности; 5) факт, действительное положение, действительность (non re, sed opinione C ): re verā C в действительности или поистине; rem loqui Ter говорить дело, т.е. правильно; re ipsā C, Nep на деле; 6) сущность, суть (ad rem pertinēre C ; de re magis, quam de verbis, laborare C ): quid ad rem? C etc. что тут существенного? (т.е. не всё ли равно?); sed hoc minus ad rem (sc. pertĭnet) C но это не так важно; 7) содержание: res et ordo H содержание и порядок (форма); 8) причина, основание: quā re (hac rem, eā re) или ob eam rem, ob hanc rem Pl, C etc. по этой причине, поэтому; 9) деловые отношения, дело (rem gerere C, H etc. ; rem cum aliquo transigere C ): ~ militaris (bellica) C военное дело, но также H воинский подвиг; ~ navalis или nautĭca C мореплавание; ~ frumentaria C, Cs продовольственное снабжение; ~ rustica Vr, Col, C сельское хозяйство; ~ pecuaria Q скотоводство; res divinae C etc. религия, религиозные обряды; 10) судебное дело, процесс (rem judicare C ); 11) (тж. pl. ) государство (~ Romana L, H ; ~ publica или respublica C etc. ; rem restituere Enn apud C ; res Graecae Nep ) или политическая деятельность (in mediā re publica versari C ): res novae Sl государственный переворот; in re publicā peccare C совершать политические ошибки; 12) выгода, польза, интересы: aliquid in rem suam convertere C использовать что-л. в своих интересах; non ab re visum est L казалось не лишённым целесообразности; profecto rem habes nullam, haec negotia multarum nundinarum fore C ты, конечно, не заинтересован в том, чтобы это дело затянулось надолго; in rem fore credens Sl полагая целесообразным; ab re esse Pl, L, Su быть невыгодным; ab re consulere Pl давать дурные советы; 13) имущество, состояние, достояние, добро (homo sine re C ; ~ amicos invĕnit Pl ): ~ familiaris Sl, Q, Nep etc. или res privatae C частная собственность; rem facere Ter, H наживать состояние; possessiones et res Cs недвижимое и движимое имущество; in tenui re H в бедности; 14) власть, господство: summa rerum L, Nep , res maximae Nep и summae res Nep верховная власть (ср. 16); rerum potiri Nep захватить государственную власть; 15) действие, деяние, дело; res gestae Cs etc. дела, подвиги; 16) война (cum aliquo L etc. ); сражение, битва (gladio commĭnus rem gerere Cs ): summa rerum L генеральное сражение (ср. 14); 17) случай, событие, явление, факт (~ inopinata C ); pl. история (res populi Romani perscribere L , тж. res Romanas scribere C ): res Neronis T история царствования Нерона; veteres res C древняя история; rerum scriptor C, Sl историк.
re-sānēsco, sānuī, —, ere
re-sarcio, sarsī, sartum, īre
re-scindo, scidī, scissum, ere
re-scīsco, scīvī (sciī), scītum, ere
rescissio, ōnis
rescissōrius, a, um
re-scrībo, scrīpsī, scrīptum, ere
Описать в ответ, письменно отвечать C, O etc. (rescribere epistulam ad aliquem C ): rescribere litteris или ad litteras C отвечать на письмо; 2) снова писать, переписывать, переделывать, перерабатывать (commentarios Su ); 3) письменно возражать (libro alicujus Su ); 4) снова набирать (legiones L ): rescribere aliquem ad equum Cs перевести кого-л. в конницу или в сословие всадников; 5) переложить на музыку (rescribere vocum sonis C ); 6) делать денежный перевод, переводить в уплату (argentum alicui Ter ); уплачивать (aliquid numquam rescribere posse H ): rescribere relĭqua C записывать в остаток (в качестве долга ).
re-seco, secuī (secāvī Eccl ), sectum, āre
re-secro, āvī, ātum, āre
re-sequor, secūtus (sequūtus) sum, sequī
re-sero, āvī, ātum, āre
re-sero, sēvī, —, ere
re-servo, āvī, ātum, āre
reses, idis
re-sideo, sēdī, sessum, ēre
[sedeo] 1) оставаться (сидеть) на месте (in villa C ; altā arbore Ph ; in equo O ): resideamus, si placet C давайте сядем; 2) находиться, содержаться (auctoritas resĭdet in aliquā re C ); сохраняться, оставаться (amor in aliquo resĭdet erga aliquem C ); 3) справлять (ferias Pl ): residēri mortuis C быть справляемым в честь усопших.
re-sīdo, sēdī, sessum, ere
residuus, a, um
resīgnatrīx, īcis
re-sīgno, āvī, ātum, āre
re-silio, siluī, sultum, īre
rēsīnātus, a, um
re-sipio, —, —, ere
resipīsco, īvī (iī) или uī, —, ere
re-sisto, stitī, —, ere
resolūbilis, e
resolūtio, ōnis
resolūtus, a, um
re-solvo, solvī, solūtum, ere
re-sono, uī и āvī, —, āre
re-sorbeo, —, —, ēre
re-specto, āvī, ātum, āre
respectus, ūs
re-spergo, spersī, spersum, ere
re-spicio, spēxī, spectum, ere
[specio] 1) смотреть назад, оглядываться, озираться, поворачиваться (retro C ): respicere in aliquem Ap или ad aliquem Ter etc. оглядываться на кого-л.; respiciens Caesarem Cs повернувшись к Цезарю; respicere spatium praeterĭti temporis C вспоминать прошлое; 2) принимать во внимание, иметь в виду, учитывать (aetatem alicujus Ter ); 3) иметь попечение, заботиться (respicere commoda populi C ; rem publicam C ); 4) надеяться, ожидать (aliquid ab aliquo L ); 5) видеть, наблюдать (respicere volitare favillam V ); 6) относиться, касаться, принадлежать: ad hunc summa imperii respiciebat Cs в его (Бибула) руках находилось высшее командование.
respīrāmentum, ī
respīrātio, ōnis
re-spīro, āvī, ātum, āre
re-splendeo, duī, —, ēre
re-spondeo, spondi, sponsum, ēre
respōnsito, āvī, —, āre
respōnso, —, —, āre
[intens. к respondeo] 1) отвечать (alicui Pl ); давать многократный отзвук (ripae circa responsant V ); 2) соответствовать, подходить (alicui rei H ); 3) не уступать, противиться (cupidinibus H ): responsare cenis opimis H устоять перед соблазном роскошных трапез.
respōnsum, ī
respōnsus, ūs
rēs-pūblica, reīpūblicae
(слитно или раздельно ) f 1) государственные дела, государственные вопросы, государственная (политическая) деятельность: versari in rebus publicis C заниматься государственными делами; ad rem publicam accedere C, Nep посвятить себя политической деятельности; 2) государственная собственность, казна (rem publicam dissipare C ); 3) государственные интересы, общественное благо (rei publicae causā C ); 4) государство, республика, общество (rem publicam defendere C ); государственное устройство, политический строй (tria genera rerum publicarum C ); 5) политическое положение (in optimā re publicā C ).
re-spuo, spuī (spūtum), ere
re-stagno, —, —, āre
restauro, āvī, ātum, āre
restibilis, e
re-stīllo, āvī, ātum, āre
re-stinguo, stīnxī, stīnctum, ere
re-stipulor, —, ārī
restito, —, —, āre
restituo, uī, ūtum, ere
[re + statuo] 1) снова ставить, ставить на прежнее место (statuam C, Su ); вновь приводить в порядок (turbatas comas O ; inclinatam aciem Su ); вправлять (luxatum femur CC ); 2) возвращать (agrum alicui L ): restituĕre aliquem in patriam L обратно доставить кого-л. или позволить кому-л. вернуться на родину; restituere aliquem in regnum C, L, Nep снова возвести кого-л. на престол; restituere aliquem Su (in intĕgrum C, Cs ) возвратить кому-л. собственность или все права и преимущества; restituere aliquem a limine mortis Ctl спасти кого-л., уже погибавшего; aliquem in libertatem restituere L вернуть кому-л. свободу; restituere aliquem alicui C, L снова склонить кого-л. на чью-л. сторону или вновь соединить с кем-л., подчинить кому-л.; 3) возобновлять (proelium C, Cs, L ); восстанавливать, отстраивать (oppida vicosque Ci; muros Nep ); спасать (rem, sc. publicam Enn apud C ); поправлять (rem impedītam et perdĭtam Ter ); 4) возмещать, покрывать (damnum L ); 5) отменять, кассировать, объявлять недействительным (judicia, sc. Verris C ; consilia L ).
restitūtio, ōnis
restitūtor, ōris
restitūtōrius, a, um
re-sto, stitī (у Aug тж. restāvī), —, āre
restrictē
[restrictus] 1) тщательно, строго, точно (observare, praefinire aliquid C ); 2) скудно, скупо (facere aliquid PJ ).
restrictus, a, um
re-stringo, strīnxī, strictum, ere
re-struo, strūxī, strūctum, ere
re-sūdo, —, —, āre
resultātio, ōnis
resulto, āvī, ātum, āre
[intens. к resilio] 1) отскакивать (tela galeā resultant V ); откатываться, отхлынуть (unda resultat Pt ); отражаться, отдаваться (imago vocis resultat V ); 2) оглашаться (colles resultant clamore V ); 3) подпрыгивать, быть лишённым плавности (verba brevium syllabarum contextu resultant Q ); 4) противиться, не подчиняться (nomina barbara resultant versibus PJ ): 5) отражать (sonum Ap ).
re-sūmo, sūmpsī, sūmptum, ere
re-supīno, āvī, ātum, āre
re-supīnus, a, um
re-surgo, surrēxī, surrēctum, ere
re-suscito, —, —, āre
re-tardo, āvī, ātum, āre
re-tego, tēxī, tectum, ere
re-tendo, tendī, tentum (tēnsum), ere
retentio, ōnis
retento, āvī, ātum, āre
re-tento, āvī, ātum, āre
re-texo, texuī, textum, ere
rētiāculum, ī
rētiārius, ī
reticentia, ae
re-ticeo, ticuī, —, ēre
rēticulātus, a, um
rēticulum, ī
retināculum, ī
retinēns, entis
re-tineo, tinuī, tentum, ēre
[teneo] удерживать, задерживать (aliquem Pl, C etc. ; tempestate retentus Cs ); сдерживать (equum QC ; lacrĭmas O ); держать (aliquem in vinculis O ); сохранять за собой (amicos H ; libertatem C ): Fortunam citius reperias, quam retineas PS счастье легче найти, чем сохранить; ardor retinendae potentiae T страстное желание удержать власть; summos cum infĭmis pari jure retinēre C делать высших и низших равными перед законом || обуздывать (ferum animum T ); сдерживать, подавлять (gaudia O ); приковывать к себе, захватывать, пленять (animos in legendo C ); сковывать, связывать (verba dolore retenta O ): retinere memoriam alicujus rei C, Cs или aliquid memoriā retinere C помнить о чём-л.; non retineo AG не помню.
re-torqueo, torsī, tortum, ēre
поворачивать назад (oculos ad urbem C ; retortae undae H ); откидывать назад (pantherae terga V ); делать поворот (agmen retorquetur ad dextram Cs ); скручивать назад (manūs H ); завивать (crinem M ); обращать, направлять (animum ad praeterita Sen ); изменять (mentem V ): retorquēre argumentum Ap использовать довод своего противника против него самого.
re-torridus, a, um
retractātio, ōnis
retractātus, a, um
[retracto] вновь обдуманный, пересмотренный, исправленный, переработанный C .
retractātus, ūs
retractio, ōnis
re-tracto, āvī, ātum, āre
retractus, a, um
re-traho, trāxī, tractum, ere
re-trānseo, —, —, īre
re-tribuo, tribuī, tribūtum, ere
retrīmentum, ī
retrō
retro-ago, ēgī, āctum, ere
retrō-flecto, flexī, flexum, ere
retrō-lego, —, —, ere
retrōrsum
retrōrsus, a, um
re-trūdo —, (trūsum), ere
re-tundo, tudī (и rettudī), tūsum (tūnsum), ere
retūsus (retūnsus), a, um
reus, ī
re-valēsco, valuī, —, ere
re-veho, vēxī, vectum, ere
re-vello, vellī (vulsī), vulsum, ere
re-vēlo, āvī, ātum, āre
re-venio, venī, ventum, īre
re-verbero, —, —, āre
reverendus, a, um
reverēns, entis
reverentia, ae
re-vereor, veritus sum, ērī
re-vergo, —, —, ere
reversio, ōnis
re-verso, —, ātum, āre
re-vertor, reversus sum (чаще revertī), revertī
re-vincio, vīnxī, vīnctum, īre
re-vinco, vīcī, victum, ere
re-virēsco, viruī, —, ere
re-vīso, vīsī, vīsum, ere
re-vīvīsco, vīxī, —, ere
re-vocābilis, e
revocātio, ōnis
re-voco, āvī, ātum, āre
re-volo, āvī, ātum, āre
revolubilis, e
revolūtio, ōnis
re-volvo, volvī, volūtum, ere
re-vomo, vomui, —, ere
rēx, rēgis